ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η Μουσικοθεραπεία είναι μια θεραπευτική παρέμβαση, μέσω της τέχνης, κατα την οποία η προσοχή του θεραπευτή είναι στραμμένη στο να δημιουργήσει και να αξιολογήσει μια εξελισσόμενη θεραπευτική σχέση με τη βοήθεια της μουσικής και των ήχων. Η σχέση αυτή δημιουργείται κυρίως μεσω του μουσικού αυτοσχεδιασμού ή της μουσικής ακρόασης χωρίς βέβαια να αποκλείει τη δυνατότητα λεκτικής επικοινωνίας.

Μιλάνε οι:

Ντόρα Ψαλτοπούλου, Μουσικοθεραπεύτρια, Λέκτρορας στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών ΑΠΘ http://www.mus.auth.gr/cms/index.php?...

Λάσχος Αποστόλης, Φοιτητής Τμ. Μουσικών Σπουδών ΑΠΘ
Αβετίδης Θοδωρής, Φοιτητής Τμ. Μουσικών Σπουδών ΑΠΘ
Νικόλτσιου Γιώτα, Φοιτήτρια Τμ. Μουσικών Σπουδών ΑΠΘ

Γιωγιού Δανάη, Εκπαιδευόμενη Μουσικοθεραπεύτρια

Το ρεπορτάζ προβλήθηκε στις 06/04/2013 στην ΕΤ3 μέσα απο την εκπομπή "Έξυπνη Ζωή"

Μουσικοθεραπεία: πώς μπορεί να βοηθήσει το παιδί μου;

Πηγή: www.paidiatros.com/children/Musictherapy/

Αντωνία Χατζηευτυχίου, Μουσικοθεραπεύτρια 

Οι θεραπευτικές ιδιότητες της μουσικής ήταν γνωστές σε πολλούς αρχαίους πολιτισμούς. Έπρεπε όμως να φτάσει ο 20ος αιώνας για να συστηματοποιηθεί η επιστήμη της μουσικοθεραπείας και να αποτελέσει αναγνωρισμένο επάγγελμα υγείας. Σημαντικό ρόλο στα πρώτα βήματα του επαγγέλματος είχε η επιστροφή πολλών βετεράνων πολεμιστών από τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο οι οποίοι νοσηλεύτηκαν σε νοσοκομεία. Πολλοί μουσικοί διορίστηκαν σε αυτά τα νοσοκομεία για να προσφέρουν ανακουφιστική φροντίδα. Παρόλο που πρόσφεραν πολλά περισσότερα από ανακούφιση, γιατροί και επιστήμονες ήταν ακόμη δύσπιστοι ως προς την επίδραση της μουσικής στη συμπεριφορά και σε άλλους τομείς της υγείας και ζητούσαν περεταίρω μελέτη της επίδρασης της μουσικής. Έτσι, μετά το μέσο του 20ου αι. δημιουργούνται τα πρώτα προγράμματα σπουδών Μουσικοθεραπείας σε Αγγλία και Αμερική και οι πρώτες επιστημονικές οργανώσεις του επαγγέλματος. Έκτοτε πολλά ευρωπαϊκά και διεθνή πανεπιστήμια προσφέρουν πτυχίο ή μεταπτυχιακό στη μουσικοθεραπεία. Επιπλέον τα περισσότερα ευρωπαϊκά νοσοκομεία και μονάδες ψυχικής υγείας εργοδοτούν μόνιμα μουσικοθεραπευτές για τους ασθενείς τους.

Τι είναι η μουσικοθεραπεία;
Η μουσικοθεραπεία είναι σήμερα ένα διεθνώς αναγνωρισμένο επάγγελμα υγείας, το οποίο εφαρμόζεται από ειδικά καταρτισμένο μουσικοθεραπευτή, με σπουδές σε αναγνωρισμένο επαγγελματικό πρόγραμμα.
Μέσα από τη δημιουργία και την έκφραση, στόχος είναι η μουσική να γίνει το μέσο επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης μεταξύ του παιδιού και του θεραπευτή, και το εργαλείο για την επίτευξη θεραπευτικών στόχων. Οι στόχοι της μουσικοθεραπείας διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Έτσι, είναι μια θεραπεία καθαρά προσωπική και εξατομικευμένη για κάθε περίπτωση. Η μουσικοθεραπεία στοχεύει στην ανάπτυξη των δυνατοτήτων και την αποκατάσταση λειτουργιών του παιδιού, έτσι ώστε αυτό να πετύχει μια καλύτερη ποιότητα ζωής μέσω της πρόληψης, της αποκατάστασης ή και της θεραπείας.

Πως και που γίνεται η μουσικοθεραπεία;
Οι θεραπείες γίνονται σε κατάλληλα οργανωμένο χώρο, συνήθως μια φορά τη βδομάδα και έχουν διάρκεια από 30-50 λεπτά. Μπορούν να γίνουν σε ατομικό, ομαδικό ή οικογενειακό επίπεδο, ανάλογα με την περίπτωση.
Η μουσική και οι ήχοι δημιουργούνται αυθόρμητα εκείνη τη στιγμή από το παιδί και το θεραπευτή. Ο θεραπευτής εστιάζει στη δημιουργία μιας αλληλεπίδρασης και μιας σχέσης με το παιδί, μέσω της μουσικής και των ήχων που δημιουργούν και μοιράζονται μαζί. Η αλληλεπίδραση αυτή μπορεί να περιλαμβάνει τη μουσική του παιδιού και του θεραπευτή, φωνητικούς ήχους, κινήσεις, λέξεις ή και εκφράσεις προσώπου.

Το παιδί χρειάζεται να έχει κάποια μουσική παιδεία;
ΟΧΙ. Το παιδί δεν χρειάζεται να έχει καμία μουσική παιδεία. Προσφέρονται μουσικά όργανα τα οποία είναι προσιτά και μπορεί εύκολα να παίξει το παιδί. Επίσης δεν χρησιμοποιείται κάποιο συγκεκριμένο είδος μουσικής κατά τη διάρκεια της μουσικοθεραπείας. Η μουσική αυτοσχεδιάζεται εκείνη τη στιγμή ανάλογα με τη διάθεση και την κατάσταση του παιδιού, και ανάλογα με τους στόχους που έχουν τεθεί.

Γιατί η μουσικοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει;
Κάθε άνθρωπος ανταποκρίνεται στη μουσική. Γεννιόμαστε όλοι μας με αυτή την ικανότητα. Αρκεί μόνο να σκεφτείτε πόσο πολύ ανταποκρίνονται τα παιδιά στο ρυθμό και τη μουσική από τα πρώτα τους χρόνια. Οι έρευνες έδειξαν ότι αυτή η ικανότητα, να ανταποκρίνονται δηλαδή τα παιδιά στη μουσική, δεν επηρεάζεται από οποιαδήποτε δυσκολία, σύνδρομο ή διαταραχή.
Επίσης, η μουσική έχει άμεση επίδραση στη συμπεριφορά, την κίνηση και τη συναισθηματική κατάσταση. Έτσι λοιπόν, η μουσική επηρεάζει άμεσα τόσο το σώμα όσο και το πνεύμα. Η μουσική μπορεί να εκφράσει αυτό που δεν μπορούν να πουν οι λέξεις, και έτσι αποτελεί μια ισχυρή γέφυρα με το συναισθηματικό κόσμο ενός παιδιού.
Η μουσικοθεραπεία στηρίζεται και δουλεύει ιδιαίτερα με τον μη-λεκτικό τρόπο επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων, όπως είναι η βλεμματική επαφή, οι εκφράσεις του προσώπου, η στάση του σώματος, η απόσταση και ο τόνος της φωνής. Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για παιδιά που έχουν δυσκολίες στον τρόπο επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης και στο χτίσιμο σχέσεων με άλλα άτομα.


Ποια παιδιά και σε ποιους τομείς μπορεί να βοηθήσει η μουσικοθεραπεία;

Η μουσικοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει παιδιά με:

• Διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (Αυτισμός, Asperger, Σύνδρομο Rett)
• Εγγενείς διαταραχές/σύνδρομα (Σύνδρομο Down, Σύνδρομο Εύθραστου Χ κ.α)
• Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα
• Δυσκολίες/διαταραχές στην επικοινωνία
• Νευρολογικές παθήσεις (π.χ σύνδρομα, εγκεφαλική παράλυση)
• Μαθησιακές δυσκολίες
• Νοητική υστέρηση
• Συναισθηματικές δυσκολίες
• Προβλήματα συμπεριφοράς
• Κινητικές δυσκολίες

Πιο συγκεκριμένα, η μουσικοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη και βελτίωση των πιο κάτω:

• Ανάπτυξη των επικοινωνιακών και κοινωνικών δεξιοτήτων.
• Ανάπτυξη της ικανότητας για συγκέντρωση.
• Ενθάρρυνση της αλληλεπίδρασης και της αυτοέκφρασης.
• Ανάπτυξη λόγου και ομιλίας
• Ανάπτυξη της επίγνωσης του εαυτού και της αυτοπεποίθησης.
• Έκφραση και επεξεργασία διαφορετικών συναισθημάτων.
• Ανάπτυξη σημαντικών δεξιοτήτων όπως η ακρόαση, η εναλλαγή σειράς και η ικανότητα του παιδιού να μοιράζεται.
• Ανάπτυξη αδρής και λεπτής κινητικότητας.
• Ενδυνάμωση και ενίσχυση της χρήσης της φωνής και ανάπτυξης του λόγου.
• Διεύρυνση δεξιοτήτων του συντονισμού της κίνησης.
• Συναισθηματική στήριξη

Η μουσικοθεραπεία μπορεί να συμβάλει σε όλους τους τομείς της ανάπτυξης και εξέλιξης του παιδιού, καθιστώντας το ικανό να ανταπεξέλθει όσο καλύτερα μπορεί στην καθημερινή του ζωή.

Τι είναι η Μουσικοθεραπεία;

‘Η θεραπεία έχει να κάνει με δύο ανθρώπους που παίζουν μαζί.’

Winnicott, D.W.Playing and Reality, για την ελληνική γλώσσα Το παιδί, το παιχνίδι και η πραγματικότητα, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 1989

© Στεφανία Μιζάρα

Η Μουσικοθεραπεία είναι η συστηματική θεραπευτική προσέγγιση που αξιοποιεί τη μουσική για τη φροντίδα της ψυχικής, πνευματικής και σωματικής υγείας. Η δυνατότητα να εκτιμούμε και να ανταποκρινόμαστε στη μουσική είναι μια εγγενής ποιότητα της ανθρώπινης φύσης που κάθε άνθρωπος μπορεί να αξιοποιήσει ανεξάρτητα από τις δυσκολίες του. Στην κλινική πράξη, η μουσική χρησιμοποιείται με δημιουργικό τρόπο για να επιτύχουμε αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ θεραπευτή και θεραπευομένου. Ως αποτέλεσμα της μουσικής σχέσης, που χτίζεται κατά τη διάρκεια των συνεδριών, επέρχονται αλλαγές στον τρόπο ενεργητικής συμμετοχής του θεραπευόμενου σε διαφορετικές πτυχές της καθημερινής του ζωής.

Στην Ε.Ε. και στις HΠA η Μουσικοθεραπεία αποτελεί βασικό τομέα κλινικής και έρευνας (Memorial, London Hospital of Neurodisability, Gemeinschaftskrankenhaus Herdecke κ.α.). Τα Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια εντάσσουν τη Μουσικοθεραπεία στα Προγράμματα Σπουδών Υγείας, Ειδικής Εκπαίδευσης και Θεραπείας, ενώ οι κύριες σπουδές είναι μεταπτυχιακού επίπεδου. Η ειδικότητα του Μουσικοθεραπευτή αναγνωρίζεται ως συμπληρωματικό επάγγελμα υγείας από το Health Professions Council και εντάσσεται στο εθνικό σύστημα υγείας. Πληθώρα έρευνες καταδεικνύουν την αποτελεσματικότητα των μουσικοθεραπευτικών παρεμβάσεων.

Πηγή: http://www.musicing.gr/?page_id=17

Μουσικοθεραπεία

Πηγή: http://www.noesi.gr/book/intervention/musictherapy#sthash.ecyahIwb.dpuf

Η μουσικοθεραπεία είναι μια σχετικά καινούργια θεραπεία για τα ελληνικά δεδομένα, σε αντίθεση με την Αμερική, τη Μεγάλη Βρετανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου η μουσικοθεραπεία εφαρμόζεται εδώ και 60 χρόνια. Η μουσικοθεραπεία μπορεί να προσφέρει ένα εναλλακτικό τρόπο επικοινωνίας και έκφρασης στους ανθρώπους εκείνους που η λεκτική επικοινωνία είναι ανεπαρκής ή αδύνατη ως μέσο έκφρασης.

---

Γράφει η Σάννυ Λεβή
Μουσικοθεραπεύτρια Dip M.Th (University of Surrey Roehampton) SRMT, DipGSM (Guildhall School of Music and Drama)

Η μουσικοθεραπεία είναι μία ειδικότητα με καθαρά θεραπευτικό χαρακτήρα. Δεν επιδιώκει ούτε την ψυχαγωγία αλλά ούτε και τη μουσική εκπαίδευση. Ο θεραπευτής δεν διδάσκει μουσική, ούτε παροτρύνει το θεραπευόμενο να παίξει με συγκεκριμένο τρόπο. Oι μουσικοθεραπευτές στο εξωτερικό εργάζονται σε νοσοκομεία παίδων και ενηλίκων, σε σχολεία για άτομα με ειδικές ανάγκες και αναπτυξιακές διαταραχές, σε κέντρα ημέρας για ενήλικες με συναισθηματικές δυσκολίες και ψυχικές ασθένειες, σε ψυχιατρεία και ιδιωτικά.
Η μουσική στη μουσικοθεραπεία χρησιμοποιείται ως μέσο επικοινωνίας, έκφρασης και δημιουργικότητας, προσφέροντας στα άτομα που έχουν περιορισμένες δυνατότητες λεκτικής επικοινωνίας έναν εναλλακτικό τρόπο επικοινωνίας και έκφρασης. Παράλληλα όμως απευθύνεται και σε άτομα που ενώ μπορεί να έχουν μία άρτια ικανότητα επικοινωνίας μέσα από το λόγο, παρόλα αυτά μπορεί να αντιμετωπίζουν δυσκολία έκφρασης μέσα από αυτόν, και κατά συνέπεια η συγκεκριμένη θεραπεία να μπορεί να τους προσφέρει εναλλακτικές διεξόδους έκφρασης.
Η μουσικοθεραπεία ξεκίνησε βασιζόμενη στο αξίωμα ότι η ικανότητα του να ανταποκρινόμαστε στη μουσική είναι μία έμφυτη ανθρώπινη ποιότητα, η οποία δεν αλλοιώνεται μέσα από την αρρώστια ή την αναπηρία. Η μουσική αποτελείται από διάφορα στοιχεία όπως ο ρυθμός, η μελωδία, η αρμονία, ο παλμός, η ένταση κτλ, στοιχεία τα οποία έχει διαπιστωθεί ότι σχετίζονται άμεσα με την ίδια μας την ανθρώπινη οντότητα.

Για παράδειγμα, η ένταση, ο παλμός και ο ρυθμός βρίσκονται στους κτύπους της καρδιάς μας, στην αναπνοή μας, στις κινήσεις μας. Όταν γελάμε, κλαίμε, φωνάζουμε ή όταν τραγουδάμε δημιουργούμε μελωδίες που έχουνε ένταση, ρυθμό και συγκεκριμένη διάρκεια. Όλες λοιπόν αυτές οι οικείες συνδέσεις με τη μουσική παραμένουν αμετάβλητες σε κάθε άνθρωπό ασχέτως της οποιασδήποτε ασθένειας ή αναπηρίας, και δεν εξαρτώνται από το αν κάποιος έχει μουσική παιδεία ή γνώσεις.

Συνεπώς η θεραπεία αυτή απευθύνεται σε μία μεγάλη γκάμα ατόμων - από παιδιά μικρής ηλικίας μέχρι ηλικιωμένους - καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα παθήσεων.

Θεραπευτικοί στόχοι στη Μουσικοθεραπεία

Οι θεραπευτικοί στόχοι στη μουσικοθεραπεία διαμορφώνονται σύμφωνα με τις ανάγκες του κάθε ατόμου, ενθαρρύνοντας θετικές αλλαγές στην συμπεριφορά με σκοπό την βελτίωση της ποιότητα της ζωής του. Πιο συγκεκριμένα όσο αναφορά στα άτομα με αναπτυξιακές διαταραχές η μουσικοθεραπεία στοχεύει:

• Στην επικοινωνία.
• Στη δημιουργική έκφραση.
• Στην ανάπτυξη του λόγου, ενθαρρύνοντας το άτομο να χρησιμοποιεί τη φωνή του ως μέσο έκφρασης.
• Στη συναισθηματική στήριξη.
• Στην ανάπτυξη αυτοεκτίμησης και πρωτοβουλίας.
• Στη προώθηση της κοινωνικότητας ενισχύοντας συγκεκριμένα τις δεξιότητες που χρειάζεται το κάθε άτομο για να αναπτύξει επικοινωνιακές ικανότητες και να δημιουργήσει διαπροσωπικές σχέσεις.
• Στη καλλιέργεια ενός θεραπευτικού πλαισίου μέσα στο οποίο το άτομο θα μπορέσει να βιώσει και να εκφράσει ποικίλα συναισθήματα, αναπτύσσοντας ταυτόχρονα μεγαλύτερη συναίσθηση και κατανόηση των συναισθημάτων του.
• Στη βελτίωση τη ποιότητα της ζωής του ατόμου μέσα από τις εμπειρίες που αποκομίζει κατά τη διάρκεια της θεραπείας μαθαίνοντας να μοιράζεται, να εκφράζεται, να δίνει και να δέχεται.
• Στη καλλιέργεια της προσοχής, της ικανότητας συγκέντρωσης και μνήμης

Πώς διεξάγονται οι συνεδρίες

Οι συνεδρίες μπορεί να είναι δυαδικές ή ομαδικές ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε ατόμου, και διαρκούν από 30- 45/50 λεπτά. Μιλάμε για μία ενεργητική θεραπεία κατά τη διάρκεια της οποία ο θεραπευτής με το θεραπευόμενο συμμετέχουν ενεργά, παίζοντας σχεδόν πάντα μαζί. Η θεραπεία διεξάγεται σε ένα δωμάτιο γεμάτο κρουστά, τύμπανα, μεταλλόφωνα, ξυλλόφωνα κτλ ,όργανα δηλαδή που δεν απαιτούν μουσικές γνώσεις για να μπορέσει κανείς να παράγει ρυθμούς και μελωδίες μέσα από αυτά. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, ο θεραπευτής ενθαρρύνει το παιδί να εξερευνήσει τον κόσμο του ήχου μέσα από τη φωνή του ή μέσα από απλά μουσικά όργανα, που δεν απαιτούν μουσική γνώση, ώστε να δημιουργήσει τη δική του μουσική γλώσσα επικοινωνίας ,τη δική του μουσική αυτοσχεδιάζοντας.
O θεραπευτής δεν επεμβαίνει με διδακτικό η συμπεριφοριστικό τρόπο στο τρόπο που το παιδί επιλέγει να εκφραστεί και δε καθοδηγεί τη μουσική του έκφραση. Αντιθέτως του αφήνει χώρο να εκφραστεί όπως εκείνο θέλει. Καθώς λοιπόν το παιδί αρχίζει να παίζει ο θεραπευτής παρατηρώντας κάποια συγκεκριμένα στοιχεία, συνοδεύσει και υποστηρίζει τους αυτοσχέδιους ήχους του παιδιού με τρόπο τέτοιο ώστε να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό θεραπευτικό αποτέλεσμα.
Ο θεραπευτής στη μουσικοθεραπεία επικεντρώνεται στα πράγματα τα οποία το άτομο μπορεί να κάνει, προσπαθώντας να αξιοποιήσει και τη παραμικρή σωματική κίνηση, τη πιο μικρή λεπτομέρεια, το πιο μικρό ήχο για να δημιουργήσει μία επικοινωνιακή σχέση με το παιδί. Ο θεραπευτής όταν το παιδί αρχίζει να παίζει δεν επικεντρώνει τη προσοχή του στις μουσικές ικανότητες του παιδιού ή στην αισθητική πλευρά του μουσικού αποτελέσματος. Αρχικά η προσοχή του θεραπευτή επικεντρώνεται στο τρόπο που το κάθε άτομο παράγει και οργανώνει αυθόρμητα τους μουσικούς του ήχους σε σχέση με το θεραπευτή ή τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας.
Η μουσική συμπεριφορά του θεραπευομένου αποκαλύπτει στοιχεία τόσο για τη προσωπικότητά του όσο και για το τρόπο που σχετίζεται έξω από το θεραπευτικό χώρο. Στη μουσική τα συναισθήματα δεν εκφράζονται μέσα από λέξεις, αλλά μέσα από μια πληθώρα δυναμικών ήχων και ηχοχρωμάτων. Μέσα από αυτό το σκεπτικό η προσοχή του θεραπευτή επικεντρώνεται παράλληλα στην έκφραση και στις συναισθηματικές ποιότητες (feeling qualities) της αυτοσχέδιας μουσικής του παιδιού. Με απλά λόγια τι συναισθήματα ξυπνά η μουσική του παιδιού;
Ο θεραπευτής προσπαθεί αποκωδικοποιώντας μουσικά χαρακτηριστικά όπως είναι η ένταση, ο ρυθμός κτλ να συντονισθεί συναισθηματικά με το παιδί, σε μια προσπάθεια να το στηρίξει συναισθηματικά, να του δώσει να καταλάβει ότι όλα τα συναισθήματα είναι αποδεκτά, γίνεται δέκτης όλων αυτών των συναισθημάτων σε μια προσπάθεια να κερδίσει την εμπιστοσύνη του και να το βοηθήσει σιγά σιγά να ανοιχτεί και να μπορέσει να εξωτερικεύσει πρώτα μέσα από τη μουσική και μετά εάν επιθυμεί και μπορεί μέσα από το λόγο το πως αισθάνεται.
Ο Γουίνικοτ στο βιβλίο του «Παίξιμο και Πραγματικότητα», αναφέρεται στην ικανότητα του παιξίματος σαν ένδειξη ψυχικής υγείας και μέσου για τη διαδικασία ανάπτυξης και εξέλιξης όχι μόνο του παιδιού αλλά και του ενήλικα. Στο παίξιμο και μόνο σ' αυτό το παιδί ή ο ενήλικας γίνεται ικανός να είναι δημιουργικός και να χρησιμοποιεί όλη του την προσωπικότητα, και μόνο όταν το άτομο είναι δημιουργικό ανακαλύπτει τον εαυτό του (Γουίνικοτ). Η χρήση της μουσικής ως μέσου επικοινωνίας μας παραπέμπει σε πρώιμα στάδια επικοινωνίας, στο στάδιο της προγλωσσικής επικοινωνίας που λαμβάνει χώρα συνήθως μεταξύ μητέρας – βρέφους.
Oι μελέτες πάνω στο προγλωσσικό τρόπο επικοινωνίας μητέρας-βρέφους, έχουν επηρεάσει ουσιαστικά το πρακτικό και θεωρητικό σκέλος της μουσικοθεραπείας μιας και ή θεραπεία αυτή βασίζεται κυρίως στη μη λεκτική επικοινωνία. Πολλοί ερευνητές και κυρίως ο Ντάνιελ Στερν έθεσε στις μελέτες του το παρακάτω ερώτημα του οποίου οι απαντήσεις αποτελούν τις βάσεις για την διαμόρφωση των τεχνικών στη μουσικοθεραπεία.

Πώς μπορεί κανείς να διεισδύσει στο συναισθηματικό κόσμο ενός ατόμου και να του δώσει να καταλάβει ότι τον νοιώθει χωρίς να χρησιμοποιήσει λέξεις;

Μελετητές παρατήρησαν ότι η μητέρα χρησιμοποιεί διάφορες τεχνικές ώστε να δώσει στο μωρό της να καταλάβει ότι οι πράξεις του έχουν επικοινωνιακό και παράλληλα συναισθηματικό χαρακτήρα-χωρίς όμως να χρειάζεται να χρησιμοποιεί λέξεις. Αυτές οι τεχνικές όπως θα δείτε παρακάτω έχουν καθαρά μουσικό χαρακτήρα. Ο Ντάνιελ Στερν ο οποίος επικέντρωσε τις έρευνές του πάνω στο τρόπο με τον οποίο η μητέρα συντονίζεται με το συναισθηματικό κόσμου του βρέφους και ανταποκρίνεται στις ανάγκες του, χωρίς να χρησιμοποιήσει λέξεις παρατήρησε ότι όταν για παράδειγμα το βρέφος κάνει μία κίνηση με το χέρι του, η μητέρα θα διαλέξει ένα διαφορετικό τρόπο έκφρασης, π.χ. τη φωνή της με σκοπό όχι να μιμειθεί τη συμπεριφορά αυτή καθ’αυτή του βρέφους, αλλά κάποια στοιχεία της συμπεριφοράς, τα οποία αντανακλούν το συναισθηματικό κόσμο του παιδιού. Άρα, πολύ απλά, δεν είναι η πράξη αυτή καθαυτή που μας ενδιαφέρει αλλά τα χαρακτηριστικά της.

Ας πάρουμε ξανά το παράδειγμα του μωρού που κουνάει το χέρι του. Το σημαντικό στοιχείο είναι ο τρόπος με τον οποίο το μωρό κουνάει το χέρι του, η ένταση, ο ρυθμός και ή διάρκεια της συγκεκριμένης κίνησης, γιατί αυτά τα χαρακτηριστικά προσδίδουν συναισθήματα στη συγκεκριμένη πράξη. Επίσης είναι σημαντική η απάντηση, ανταπόκριση της μητέρας. Η διάρκεια της χειρονομίας, πράξης, ή φωνής της μητέρας θα πρέπει να έχει την ίδια ένταση, διάρκεια, ή ρυθμό με τη κίνηση του χεριού του παιδιού της ώστε να επιτευχθεί συναισθηματικός συντονισμός. Μέσα από την επανάληψη το μωρό αντιλαμβάνεται ότι η απάντηση της μητέρας του πχ σχετίζεται με το τη κίνηση του χεριού Μέσα από αυτή τη διαδικασία (και την επανάληψη της) η μητέρα μεταβιβάζει ότι αναγνωρίζει το συναίσθημα που κρύβεται πίσω από μία εξωτερική έκφραση, ενώ το βρέφος συνειδητοποιεί ότι μπορεί να μοιραστεί τα συναισθήματα του με άλλους ανθρώπους.

Δυστυχώς το στάδιο της προγλωσσικής επικοινωνίας δεν καλλιεργείται αρκετά ανάμεσα στη σχέση γονιού-μητέρας και παιδιού διότι το παιδί με αναπτυξιακές διαταραχές δε δίνει στο γονιό του αρκετά εναύσματα επικοινωνίας, (γκριμάτσες, φωνές, βλέμματα κτλ)τα οποία ο γονιός μπορεί να εκλάβει ως σημάδια επικοινωνίας και να τα καθρεφτίσει.
Στη μουσικοθεραπεία, κυρίως με τα άτομα τα οποία δεν έχουν λόγο, αναπαράγεται μέσα από τη μουσική σχέση αυτό το στάδιο ώστε το άτομο να ενισχύσει το έναυσμα για επικοινωνία , το λόγο και τις κοινωνικές του δεξιότητες.
Ο μουσικοθεραπευτής θα αξιοποιήσει και την πιο μικρή σωματική κίνηση, την πιο μικρή λεπτομέρεια που μπορεί του δώσει ο θεραπευομένος. Θα πιάσει το ρυθμό, την έντασή της και θα προσπαθήσει να αντικατοπτρίσει μουσικά το συναίσθημα που βγαίνει μέσα από τη συγκεκριμένη κίνηση. Μέσα από τη μουσική αντανάκλαση θα προσπαθήσει να μεταβιβάσει ότι αναγνωρίζει το συναίσθημα που βρίσκεται πίσω από αυτή τη κίνηση. Μ΄αυτό το τρόπο αναπτερώνει σιγά σιγά την αυτοεκτίμηση και τον ψυχισμό του θεραπευομένου, ενώ παράλληλα τον βοηθά να συνειδητοποιήσει ότι μπορεί να μοιραστεί τα συναισθήματά του με άλλους ανθρώπους.
Οι Νόρντοφ και Ρόμπινς, πρωτοπόροι της μουσικοθεραπείας αναφέρουν:

"...Εκλαμβάνουμε αυτές τις παθολογικές εκδηλώσεις, και μέσα από τους αυτοσχεδιασμούς... συναντούμε το τέμπο απ' ο,τιδήποτε κάνει το παιδί- το τέμπο του περπατήματός του, του χτυπήματος του κεφαλιού του, του βαδίσματός του πάνω-κάτω, τη κίνησης του σώματός του μπρος και πίσω...και το δίνουμε πίσω σ’αυτό μέσα από τη μουσική, ώστε να αποκτήσει μία νέα εμπειρία αυτού που κάνει συνήθως."

Πηγή: http://www.noesi.gr/book/intervention/musictherapy#sthash.ecyahIwb.dpuf

Η Τέχνη του Χρώματος και ο Συμβολισμός του

 Αναδημοσίευση από www.artmag.gr

γράφει η Ανδριανή Αμπάβη, Εικαστικός

Είναι γνωστό ότι ο κάθε ζωγράφος προσπαθεί μέσα από το έργο του να εκφράσει έναν κόσμο μηνυμάτων και συναισθημάτων. Σε αυτό τον βοηθούν τα σχήματα και τα χρώματα που χρησιμοποιεί.
Τα χρώματα είναι ζωή και το φως τα γεννάει.

Τα όρια που προσδιορίζουν το σχήμα των αντικειμένων δημιουργούνται από την ικανότητα των ματιών να διαχωρίζουν μεταξύ περιοχών διαφορετικής φωτεινότητας και χρώματος. Τα σχήμα παραμένει σχεδόν ανεπηρέαστο από μεταβολές φωτεινότητας ή χρώματος στο περιβάλλον (ακόμα και αν το αντικείμενο παρουσιάζεται από άλλη γωνία ,γίνεται αντιληπτή η διαφορετική προβολή του), ενώ το τοπικό χρώμα των αντικειμένων είναι ιδιαίτερα τρωτό από αυτήν την έννοια. Για το λόγο αυτό τα χρώματα του καλλιτέχνη βρίσκονται στο έλεος του επικρατούντος φωτισμού, ενώ τα σχήματά του επηρεάζονται ελάχιστα από αυτόν.

Ο κόσμος του χρώματος δεν είναι απλώς μια συλλογή αναρίθμητων χροιών, είναι καθαρά δομημένος επί τη βάσει των τριών θεμελιωδών χρωμάτων και των συνδυασμών τους. Υπάρχουν τα βασικά (καθαρά) και τα συμπληρωματικά (δευτερεύοντα) χρώματα. Τα βασικά είναι το κόκκινο, το μπλε και το κίτρινο. Τα συμπληρωματικά χρώματα δημιουργούνται από την ισόποση ανάμιξη 2 βασικών χρωμάτων και προκύπτουν τα εξής:

Κόκκινο + Κίτρινο= Πορτοκαλί (συμπληρωματικό του μπλε)
Μπλε + Κίτρινο= Πράσινο (συμπληρωματικό του κόκκινου)
Κόκκινο + Μπλε= Μοβ (συμπληρωματικό του κίτρινου)

Τα τριτεύοντα χρώματα συνιστώνται από την ανάμιξη ενός βασικού (πρωτεύοντος) και ενός δευτερεύοντος χρώματος και προκύπτουν τα εξής:

Κίτρινο + Πορτοκαλί = Κιτρινοπορτοκαλί
Κόκκινο + Πορτοκαλί = Κοκκινοπορτοκαλί
Κόκκινο + Μοβ = Κοκκινομόβ
Μπλε + Μοβ = Μπλεμόβ
Μπλε + Πράσινο = Μπλεπράσινο
Κίτρινο + Πράσινο =Κιτρινοπράσινο

Έτσι πραγματοποιείται ένας κύκλος 12 χρωμάτων, που απέχουν εξίσου μεταξύ τους, όπου κάθε χρώμα παίρνει τη θέση του, που δεν είναι εναλλάξιμη με τις άλλες. Η διαδοχή των χρωμάτων γίνεται σύμφωνα με την τάξη του ουράνιου τόξου και του φάσματος. Δύο συμπληρωματικά χρώματα, με τη μίξη τους, καταστρέφονται και δίνουν ένα ουδέτερο γκρι. Το ίδιο συμβαίνει και με την ανάμιξη των 3 βασικών χρωμάτων.

Τα χρώματα διαιρούνται ανάλογα με τα επιμέρους στοιχεία τους σε ψυχρά (με βάση το μπλε), θερμά (με βάση το κόκκινο), φωτεινά, ουδέτερα, σκοτεινά (με βάση το μαύρο), απαλά - παστέλ (με βάση το λευκό) και λαμπερά.

Οι αντιθέσεις των χρωμάτων διακρίνονται από τα αισθητήρια όργανά μας μόνο μέσω συγκρίσεων. Ερευνώντας τους χαρακτηριστικούς τρόπους δράσης των χρωμάτων διαπιστώνουμε επτά διαφορετικές χρωματικές αντιθέσεις, όπου είναι οι εξής:

1. Αντίθεση του χρώματος καθ' αυτό
2. Αντίθεση ανοιχτού - σκούρου
3. Αντίθεση ψυχρού - θερμού
4. Αντίθεση των συμπληρωματικών
5. Ταυτόχρονη αντίθεση
6. Ποιοτική αντίθεση
7. Ποσοτική αντίθεση

Το μαύρο και το άσπρο είναι όχι - χρώματα. Το μαύρο δημιουργείται όταν δεν υπάρχει καθόλου φως, σε αντίθεση με όλα τα άλλα χρώματα, που είναι παρόντα μόνο όταν υπάρχει φως.

Το άσπρο στην πραγματικότητα είναι το άθροισμα όλων των χρωμάτων του ουράνιου τόξου, της ίριδας, δηλαδή των βασικών και των συμπληρωματικών χρωμάτων μαζί.

Το γκρίζο μπορεί να ληφθεί από την ανάμιξη άσπρου και μαύρου. Το άσπρο και το μαύρο είναι αντιτιθέμενα από κάθε άποψη στα αποτελέσματά τους. Μεταξύ των δύο απλώνεται το βασίλειο των γκρίζων τόνων και των χρωμάτων. Για τον ζωγράφο είναι το δυνατότερο μέσο έκφρασης του ανοιχτού και του σκούρου. Παρόλο αυτά όμως το γκρίζο μπορεί να μεταμορφωθεί με την επίδραση οπουδήποτε χρώματος, να εγκαταλείψει δηλαδή την ουδέτερη κατάστασή του και να πάρει ζωή μέσω των γειτονικών του χρωμάτων. Η πληθώρα των εφικτών τόνων και χρωμάτων ανάμιξης δείχνει τον τεράστιο πλούτο του κόσμου των χρωμάτων.

Όπως τα 3 βασικά χρώματα έτσι και τα 3 βασικά σχήματα (τετράγωνο, τρίγωνο, κύκλος) μπορούν να βρουν μονοσήμαντες εκφραστικές αξίες. Για πρακτικούς λόγους τα σχήματα είναι πιο αξιόπιστο μέσον αναγνώρισης και προσανατολισμού απ' όσο το χρώμα, εκτός αν η διάκριση του χρώματος περιορίζεται στα θεμελιώδη βασικά χρώματα.

Ο Ernest Schachtel αναφέρει ότι «η εμπειρία του χρώματος μοιάζει μ' εκείνην του συναισθήματος ή της συγκίνησης. Και στις δύο περιπτώσεις τείνουμε να είμαστε παθητικοί δέκτες ερεθισμάτων. Μια συγκίνηση δεν είναι το προϊόν του ενεργώς οργανωτικού νου. Απλώς προϋποθέτει ένα είδος ανοίγματος, το οποίο, επί παραδείγματι, ένα καταθλιμμένο άτομο μπορεί να μην έχει. Η συγκίνηση μας ερεθίζει με τον ίδιο τρόπο που μας ερεθίζει και το χρώμα. Το σχήμα, εν αντιθέσει, φαίνεται να απαιτεί μια πιο ενεργή απόκριση. Ανιχνεύουμε το αντικείμενο, εγκαθιστούμε το δομικό του σκελετό, συσχετίζουμε τα μέρη προς το όλον. Παρομοίως ο νους κυριαρχεί επί των παρορμήσεων, εφαρμόζει αρχές, συντονίζει μια ποικιλία εμπειριών, και αποφασίζει επί μιας πορείας δράσεως». Και όντως, στην όραση των χρωμάτων η δράση πηγάζει από το αντικείμενο και επηρεάζει το άτομο, ενώ για την αντίληψη του σχήματος ο οργανωτικός νους βγαίνει έξω για να συναντήσει το αντικείμενο.

Οι εκφραστικές αξίες των σχημάτων είναι οι εξής:

Τετράγωνο: Είναι σύμβολο της ύλης, της βαρύτητας και του αυστηρού περιορισμού. Στην οικογένεια του τετράγωνου ανήκουν ο σταυρός, το ορθογώνιο, ο μαίανδρος και τα αντίστοιχα παράγωγα. Στο τετράγωνο αντιστοιχεί το κόκκινο χρώμα της ύλης. Το βάρος και η πυκνότητα του κόκκινου ταιριάζουν στο στατικό και βαρύ σχήμα του τετράγωνου.

Τρίγωνο: Είναι σύμβολο της σκέψης και έχει μαχητικό και επιθετικό χαρακτήρα. Στην οικογένεια του τριγώνου ανήκουν όλα τα σχήματα με διαγώνιο χαρακτήρα, όπως ο ρόμβος, το τραπέζιο και τα αντίστοιχα παράγωγα. Στο τρίγωνο αντιστοιχεί το κίτρινο χρώμα.

Κύκλος: Είναι σύμβολο του πνεύματος κινούμενο μέσα από την ενότητά του. Προξενεί ένα αίσθημα χαλάρωσης και συνεχούς ροής. Στην οικογένεια του κύκλου ανήκουν τα καμπύλα σχήματα με κυκλικό χαρακτήρα, όπως η έκλειψη, το ωοειδές, η κυματοειδής καμπύλη και όλα τα αντίστοιχα παράγωγα. Στον κύκλο αντιστοιχεί το μπλε χρώμα.

Τα προαναφερθέντα είναι κάποια από τους βασικούς κανόνες του χρώματος και της απεικόνισής του. Η μελέτη τους είναι εξαιρετικά χρήσιμη για τη μόρφωση του ανθρώπου, είτε είναι ερασιτέχνης είτε επαγγελματίας, είναι ένα εργαλείο για να κατανοήσει καλύτερα τον κόσμο των χρωμάτων αλλά και τον ίδιο τον εαυτό του. Η εσώτερη ουσία των χρωμάτων παραμένει κρυφή στη λογική μας και μόνο με διαισθητικό τρόπο γίνεται τελικά κατανοητή. Σύμφωνα με τα αντιληπτικά χαρακτηριστικά χρειάζεται ιδιαίτερη νοητική στάση για να οργανώσει κανείς το δικό του κόσμο του χρώματος. Να θυμόμαστε ότι οι νόμοι και οι κανόνες είναι μόνο πινακίδες προσανατολισμού στο δρόμο για τη δημιουργία ενός εικαστικού έργου τέχνης!

Το κάθε χρώμα προκαλεί διαφορετικά οπτικά ερεθίσματα και κατ' επέκταση εκφράζει διαφορετικά συναισθήματα. Η επίδραση του χρώματος στα συναισθήματα και τις αντιδράσεις των ανθρώπων είναι καταλυτική. Ειδικές μελέτες έχουν δείξει ότι συγκεκριμένα χρώματα επηρεάζουν το περιβάλλον και την ψυχική διάθεση των ανθρώπων, ακόμα και την υγεία. Τα ζεστά χρώματα, δηλαδή το κόκκινο, το πορτοκαλί και το κίτρινο, και τα μεταξύ τους ευρισκόμενα συγγενικά χρώματα, δημιουργούν την αίσθηση της οικειότητας και συνδέονται με τον ενθουσιασμό και την καλή διάθεση, μας βοηθούν να αντιληφθούμε το χρόνο και συγχρόνως μας προκαλούν την αίσθηση του φιλόξενου, της εξωστρέφειας ,ενώ τα ψυχρά, δηλαδή το μπλε, το μοβ και το πράσινο, μαζί πάλι με τα μεταξύ τους ευρισκόμενα συγγενικά χρώματα, σχετίζονται με μια σειρά από ετερόκλητα συναισθήματα, όπως της ηρεμίας, της γαλήνης ή της μελαγχολίας από τη μία και της κακοδιαθεσίας, της απογοήτευσης από την άλλη. Οι φωτεινές κυμάνσεις των θερμών χρωμάτων, επειδή έχουν μεγαλύτερη συχνότητα από αυτήν των ψυχρών, διεγείρουν πολύ περισσότερο το αισθητήριο της όρασης. Για το λόγο αυτό, προκειμένου να επέλθει μια χρωματική ισορροπία ή αρμονία, κάθε θερμό χρώμα έχει συμπληρωματικό του ένα ψυχρό.

Επιγραμματικά θα αναφέρουμε μερικά συμπεράσματα, στα οποία οι περισσότεροι αναλυτές έχουν καταλήξει:

Κόκκινο: Συμβολίζει την αγάπη, την ενότητα, το θυμό, την ωριμότητα και την ορμή. Είναι χρώμα ζεστό, πλημμυρισμένο από ένταση, επανάσταση και συγκίνηση. Το κόκκινο είναι το κατ' εξοχήν χρώμα του ερωτικού πάθους, το χρώμα της φωτιάς, της δύναμη, της θερμότητας, του αίματος, της καύσης.
Στη χρωματοθεραπεία θεωρείται ότι ανεβάζει τη θερμοκρασία του σώματος, δίνει ενέργεια, δρα κατά της αναιμίας και της αδράνειας. Ακόμα τονώνει το κυκλοφορικό σύστημα και προστατεύει από τα κρυολογήματα.
Στο ανθρώπινο σώμα το κόκκινο αντιστοιχεί στα γεννητικά όργανα και στο αίμα. Στην διατροφή μας οι κόκκινες τροφές (ντομάτες, πιπεριές, φράουλες, μήλα) χαρίζουν ενέργεια, κέφι και δραστηριότητα.

Πορτοκαλί: Συμβολίζει τη χαρά, τον πλούτο, την ευτυχία, την αισιοδοξία, την επιμονή, τη ζεστασιά, τη φιλία. Είναι χρώμα που εκφράζει αισιοδοξία και ωριμότητα. Θερμό χρώμα, χρώμα ζωής που μετουσιώνει το κατώτερο σε ανώτερο.
Στην χρωματοθεραπεία θεωρείται ότι χαρίζει φυσική ευεξία και πνευματική τόνωση, λειτουργεί ως αντικαταθλιπτικό. Ανακουφίζει το άσθμα, τα βρογχικά, τους ρευματισμούς και τις κράμπες.
Στο ανθρώπινο σώμα το πορτοκαλί αντιστοιχεί στα έντερα, στην περιοχή της κοιλιάς και στα νεφρά.
Οι πορτοκαλί τροφές (καρότα, πορτοκάλια, βερίκοκα, ροδάκινα) βοηθούν τον οργανισμό να αφομοιώσει τις θρεπτικές ουσίες των άλλων τροφών.

Κίτρινο: Συμβολίζει το μίσος, τη δειλία, τον πλούτο, τη δημιουργία, τη χαρά και τη δόξα. Θεωρείται το χρώμα της επικοινωνίας και της επιστημονικής σκέψης. Συμβολίζει τη διαύγεια σκέψης, τη φιλοδοξία και την ενοποίηση. Είναι το χρώμα του Ήλιου και του χρυσού.
Στην χρωματοθεραπεία, λέγεται ότι τονώνει το νευρικό σύστημα, καθαρίζει το συκώτι από τις τοξίνες, βοηθά το μυοσκελετικό σύστημα. Τονώνει την αυτοεκτίμηση και διώχνει τις φοβίες.
Στο ανθρώπινο σώμα το κίτρινο αντιστοιχεί στο πάγκρεας, το ηλιακό πλέγμα, το συκώτι, τη χολή, την επιδερμίδα και το νευρικό σύστημα.
Οι κίτρινες τροφές (λεμόνια, μπανάνες, καλαμπόκι, πιπεριές) φτιάχνουν τη διάθεση και χαρίζουν κέφι.

Μπλε: Συμβολίζει την ηρεμία και τη γλυκύτητα, την καθαρή σκέψη, τη λογική συμπεριφορά, το κρύο και την καθαρότητα της ψυχής. Δροσίζει και ηρεμεί, είναι το χρώμα του διαλογισμού και της περισυλλογής .Θεωρείται ψυχρό χρώμα και είναι το χρώμα του ουρανού και του αέρα, της σοφίας και της εσωτερικής αρμονίας.
Στην χρωματοθεραπεία θεωρείται ηρεμιστικό, ιδιαίτερα σε περιόδους υπερέντασης, νευρικότητας ακόμη και υστερίας. Χρησιμοποιείται κατά της ιλαράς, του πυρετού, σπασμών και πονοκεφάλων. Οι θεραπευτικές του ιδιότητες ανακουφίζουν τις ασθένειες στην περιοχή του λαιμού, τη δυσκαμψία του αυχένα, τον βήχα και επίσης τον πυρετό.
Στο ανθρώπινο σώμα το μπλε αντιστοιχεί στο λαιμό, στα μπράτσα, τη βάση του κρανίου και το θυρεοειδή αδένα.
Οι μπλε τροφές (μαύρα σταφύλια και σύκα, δαμάσκηνα) χαρίζουν ηρεμία και ξεκούραση.

Πράσινο: Συμβολίζει την ελπίδα για ζωή, την αναγέννηση και την ανάσταση. Θεωρείται το χρώμα της αρμονίας, της κοινωνικής προσφοράς, του αλτρουισμού. Είναι το χρώμα της φύσης και της ισορροπίας.
Στην χρωματοθεραπεία λέγεται ότι ελέγχει την καρδιά και την πίεση του αίματος, εξισορροπεί το νευρικό σύστημα και απαλύνει το έλκος. Επίσης το πράσινο χρώμα θεραπεύει τα τραύματα του παρελθόντος, ανακουφίζει τον πονοκέφαλο και τη ναυτία, μειώνει την κλειστοφοβία και επαναφέρει την ισορροπία.
Στο ανθρώπινο σώμα το πράσινο αντιστοιχεί στην καρδιά, στους ώμους, στο θώρακα και στους πνεύμονες.
Οι πράσινες τροφές (σπανάκι, αγγούρι, ακτινίδια, αβοκάντο, πιπεριές) βοηθούν στην αποτοξίνωση του οργανισμού και χαρίζουν περισσότερη αντοχή.

Μοβ: Το μοβ είναι το χρώμα της ανώτερης πνευματικής εξέλιξης, της τελειότητας, του οραματισμού. Το μοβ συμβολίζει το τίμημα της γνώσης, είναι το χρώμα των εκλεκτών, της ταπεινότητας, της αυτοθυσίας. Πνευματικό χρώμα με αποχρώσεις θλίψης και μελαγχολίας.
Στην χρωματοθεραπεία βοηθά στην όραση και στην ακοή, αυξάνει την διαισθητική ικανότητα, προλαμβάνει και εξισορροπεί τα ψυχολογικά προβλήματα. Ανακουφίζουν την ταχυπαλμία και τις φλεγμονές, καθώς και οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας που σχετίζεται με το κεφάλι και την κούραση στα μάτια.
Στο ανθρώπινο σώμα το μοβ αντιστοιχεί στην κορυφή του κεφαλιού, τον εγκέφαλο και το κρανίο.
Οι τροφές με μοβ χρώμα (μελιτζάνες, κρεμμύδια, κόκκινο λάχανο) βοηθούν στην αντιμετώπιση των συγκρούσεων.

Μαύρο: Συμβολίζει το σκοτάδι, το φόβο και το θάνατο. Είναι τραγικό και αυστηρό και εμπνέει σταθερότητα και σοβαρότητα. Επίσης εκφράζει την πειθαρχία και την εσωστρέφεια, τις ανέκφραστες ικανότητες, αλλά και το φόβο για το μέλλον. Το μαύρο αυξάνει την αυτοσυγκράτηση και την αυτάρκεια.
Οι τροφές με μαύρο χρώμα (ελιές, χαβιάρι, γλυκόριζα, σταφίδες) βοηθούν στην ανακάλυψη του εσωτερικού μας κόσμου.

Άσπρο: Συμβολίζει την καθαρότητα της ψυχής, την υπέρτατη πίστη, την ελπίδα, τη διαφάνεια. Εκφράζει ειλικρίνεια, αθωότητα και λάμψη. Το λευκό φως χαρίζει διαύγεια και μας βοηθάει να απαλλαγούμε από τις αρνητικές σκέψεις και τους παράλογους φόβους.
Οι λευκές τροφές (σκόρδο, ρύζι, κουνουπίδι, σελινόριζα) αποτοξινώνουν το λεμφικό σύστημα.

Ροζ: Συμβολίζει την θηλυκότητα, την τρυφερότητα, την παιδικότητα και την αθωότητα.

Γαλάζιο: Χρώμα της ουράνιας συνείδησης, της αρμονίας και της ηρεμίας. Συμβολίζει την αθανασία, το νου, την αποκάλυψη, την σοφία, την ευσέβεια και την ψυχρότητα. Επίσης, αντιπροσωπεύει την μάθηση και τα υγιή συναισθήματα, ενώ ευνοεί την γνώση. Ενισχύει την αφοσίωση, τη σταθερότητα, την μεγαλοψυχία, την πιστή φιλία και την μετρημένη ζωή. Έχει ηρεμιστικές ιδιότητες και κατευνάζει τα πάθη.

Βιολετί: Συμβολίζει την ηρεμία και την συμφιλίωση με τον εαυτό μας. Συντείνει στην πνευματική ισορροπία και είναι το ισχυρότερο αναλγητικό χρώμα.

Τιρκουάζ: Συμβολίζει την εσωστρέφεια, αναγέννηση, πρόοδο, ανθρωπιά και την απέχθεια στους περιορισμούς ή την καταπίεση. Χρώμα που εκφράζει την αγνή καρδιά, την φρεσκάδα ενώ ενθαρρύνει την καθαρή και ειλικρινή επικοινωνία. Γενικότερα, είναι ο καλύτερος σύμμαχος της γνώσης και της πληροφόρησης, καθώς ενισχύει την διερεύνηση του νου.

Φούξια (ματζέντα): Συμβολίζει την τόλμη, την φιλοδοξία, την αυτογνωσία, τα ελεγχόμενα πάθη και συναισθήματα.

Πράσινο Σκούρο: Συμβολίζει το κύρος και τη δύναμη σε πρόσωπα και πράγματα. Σε υλικά θέματα και αντικείμενα προσδίδει ποιότητα. Ενθαρρύνει τον εγωισμό, την ζήλια, την ζηλοφθονία και την τεμπελιά.

Μπλε Σκούρο: Ενισχύει την συναισθηματική ηρεμία, τη γαλήνη, την ευχαρίστηση και την ανάκτηση δυνάμεων. Συμβολίζει την ηθική και την τίμια αντιμετώπιση των προβλημάτων επιβίωσης, την σοβαρότητα, την ευθύνη, την γνώση, την εμπιστοσύνη και την εξουσία.

Πορφυρό: Χρώμα πνευματικό, ιερατικό αλλά και βασιλικό - αυτοκρατορικό. Εμπνέει σεβασμό, εξουσία αλλά κρύβει και κάποιο μυστήριο. Δηλώνει την υπερηφάνεια, την αλήθεια, τη δικαιοσύνη, ενώ φανερώνει τις καλλιτεχνικές τάσεις.

Καφέ: Χρώμα που ενθαρρύνει την ευσυνειδησία και την εξυπνάδα όσο αφορά τα χρήματα. Δηλώνει σταθερότητα στις συνήθειες και στις πεποιθήσεις, ενώ παράλληλα εκφράζει αξιοπιστία και ικανότητα στις πωλήσεις. Επίσης, εκφράζει άρνηση για ότι είναι αυθόρμητο ή παρορμητικό.

Γκρι: Χρώμα που βοηθά στην εύρεση συμβατικών λύσεων, ενισχύει την εξωτερική ψυχρότητα, σκληρότητα αλλά και την απομόνωση. Χαρακτηρίζεται από έλλειψη φαντασίας από περιορισμένη αντίληψη και δημιουργικότητα.

Χρυσό: Συμβολίζει τον Ήλιο και θεωρείται χρώμα ηλιακό με ιδιαίτερη δημιουργική και θετική ακτινοβολία στο περιβάλλον. Οι θεραπευτικές του ιδιότητες καταπολεμούν την άρνηση και τη δυσαρμονία και προστατεύουν από τις αρνητικές επιδράσεις.

Ασημί: Είναι χρώμα αντανακλαστικό, κάτι σαν καθρέφτης στο περιβάλλον και έχει τις ίδιες ιδιότητες με το χρυσό. Οι θεραπευτικές του ιδιότητες βοηθούν να εξελιχθούν τα πράγματα, ενώ αποδεσμεύουν από κάθε τι που δηλητηριάζει την ζωή.

Βιβλιογραφία:
- ''Η Τέχνη του Χρώματος'', Γιοχάνες Ίττεν, Εκδόσεις Ένωση Καθηγητών Καλλιτεχνικών Μαθημάτων, Αθήνα 1998
- ''Ανακαλύπτω τα μυστικά της ζωγραφικής'', Γιάννης Σίγουρος, Εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 2001
- ''Ζητήματα Αισθητικής'', Jean - Pierre Cometti, Jacques Morizot, Roger Pouivet, Εκδόσεις Νήσος, Αθήνα 2005
- ''Χρωματοθεραπεία - Θεωρία και Πρακτική'', Γκίμπελ Τέο, Εκδόσεις Πύρινος Κόσμος
- Ιστοσελίδες σχετικές με τον συμβολισμό, την ψυχολογική ερμηνεία, τις δονήσεις και τις ιδιότητες των χρωμάτων.

άρθρα για τη γραφολογία

Προσοχή: τα άρθρα αυτά είναι γενικά και δε μπορούμε να στηριχθούμε σε αυτά για να "ψυχολογήσουμε" μόνοι μας τον εαυτό μας. Είναι διασκεδαστικό ίσως να το προσπαθήσουμε, αλλά θα πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι μέχρι την ενηλικίωση ο γραφικός χαρακτήρας δεν έχει σταθεροποιηθεί και κυρίως, ότι διαβάζοντας 3 άρθρα δεν έχουμε γίνει ειδικοί ψυχολόγοι! 

Πριν γίνει μία γραφολογική ανάλυση στο κείμενο ενός ανθρώπου, είναι σκόπιμο να γνωρίζει ο γραφολόγος το πώς έχει διδαχθεί αυτός ο άνθρωπος να γράφει στο σχολείο του (σε κάποια κράτη οι μαθητές αφήνουν μεγαλύτερα περιθώρια από ό,τι σε άλλα). Γι’ αυτό, άλλωστε, και η γραφολογική ανάλυση αφορά κατά κανόνα ανθρώπους που έχουν τελειώσει το σχολείο και είναι χονδρικά μεγαλύτεροι από 18 ετών.

Tι αποκαλύπτει ο τρόπος που γράφετε

Γραφολογία - Τι προδίδει ο τρόπος γραφής για το χαρακτήρα μας

Γραφολογία: Μια ξεχωριστή μέθοδος αυτογνωσίας

Ευθύμης Παπατζίκης: Ο Ελληνας νευροπεπιστήμονας που ερευνά την επίδραση των ήχων στον ανθρώπινο εγκέφαλο

Οι ήχοι μας επηρεάζουν ψυχολογικά, αλλά κυρίως βιολογικά ξεκινώντας από την 16η εβδομάδα της κύησης 

Ο εγκέφαλός μας είναι έτοιμος να αναλύσει και να αντιληφθεί τους ήχους και τη μουσική πολύ νωρίτερα από κάθε άλλη μορφή επικοινωνίας στη ζωή μας, πριν ακόμη και από τη γλώσσα. Εχει τη δυνατότητα να αποτυπώνει πιο εύκολα ήχους και μουσική από ό,τι λέξεις, αναφέρει χαρακτηριστικά ο νευροπιστήμονας Ευθύμης Παπατζίκης στο protothema.gr τονίζοντας πως όλα είναι μουσική! 


-Οι ήχοι μας επηρεάζουν από την εμβρυϊκή ζωή; 

Ναι οι ήχοι μας επηρεάζουν ψυχολογικά, αλλά κυρίως βιολογικά ξεκινώντας από την 16η εβδομάδα της κύησης. Τότε ακριβώς ειναι η στιγμή που το σύνθετο ακουστικό σύστημα του εμβρύου ξεκινάει να προσλαμβάνει και να αναλύει τους εσωτερικούς στη μήτρα, αλλά και εξωτερικούς σε αυτήν ήχους, τέθοντας έτσι σε λειτουργία το πολύ σημαντικό φαινόμενο της εγκεφαλικής νευροπλαστικότητας...της ικανότητάς δηλαδή που έχει ο εγκέφαλος να 'αλλάζει' δομικά και να μαθαίνει λειτουργικά μέσω των εμπειριών και ερεθισμάτων που προέρχονται από το περιβάλλον.

-Πως επιδρούν οι ήχοι στον εγκέφαλο; 

Ενώ συνήθως θεωρούμε πως υπάρχει ένα συγκεκριμένο σημείο στον εγκέφαλο που χρησιμοποιείται για την λήψη, ανάλυση και κατανόηση των ήχων και της μουσικής, αυτό δεν είναι αλήθεια. Ακούγοντας και αναλύοντας ήχους και μουσική καθόλη τη διάρκεια της μέρας (...ακόμη και όταν κοιμόμαστε) και για όλη τη διάρκεια της ζωής μας, ο εξωτερικός ήχος μετατρέπεται από ενεργειακό κύμα σε ηλεκτρική ενέργεια και χημεία μέσα στον εγκέφαλο, ενεργοποιώντας τελικά πολλά διαφορετικά σημεία του αναλόγως την περίσταση. Αυτά τα σημεία εγκεφαλικής ενεργοποίησης ειναι πολλές φορές κοινά με άλλες σημαντικές διεργασίες της ζωής μας όπως για παράδειγμα η ομιλία, οι κινήσεις μας, η κατανόηση και αίσθηση των συναισθημάτων, η όραση. Εξ αυτού του γεγονότος και μόνο, το οποίο έχει αποδειχτεί και ερευνητικά, η μουσική κατατάσεται στα πλέον σημαντικά ερεθίσματα που προσλαμβάνει ο ανθρώπινος εγκέφαλος και τελικά τον επηρεάζουν βαθύτατα..συνειδητά ή ασυνείδητα.

-Μπορεί το άκουσμα μουσικής να κάνει πιo έξυπνα τα παιδιά;

Ακόμη η επιστήμη δεν έχει αποφανθεί ευθέως για κάτι τέτοιο και ίσως να μην μπορέσει να απαντήσει ποτέ αυτό το ερώτημα. Ωστόσο, η ενασχόληση με τη μουσική μπορεί σίγουρα να δημιουργήσει και να προσδώσει τελικά μία πιο αποτελεσματικά λειτουργική βάση πρόσληψης, ανάλυσης και κατανόησης εξωτερικών και εσωτερικών ως προς το περιβάλλον του εγκεφάλου πληροφοριών, και τελικά να οδηγήσει σε πιο 'βελτιωμένα' αποτελέσματα των προσωπικών μας λειτουργιών μέσα στην κοινωνία. Έχει αποδειχτεί για παράδειγμα πως ένα μωρό όταν ακούει απο πολύ μικρό σωστή μουσική, μπορεί τελικά να ξεχωρίσει καλύτερα τις διαφοροποιήσεις στους ήχους και τη χροιά της ομιλίας σε σχέση με ένα άλλο μωρό που δεν είχε την ανάλογη μουσική έκθεση, και τελικά οταν ξεκινήσει να μιλάει να αποκτήσει και να χρησιμοποιήσει ένα πολύ μεγαλύτερο ρεπερτόριο εκφράσεων και λέξεων στη ζωή του. Αυτό γίνεται γιατί μηχανικά ο εγκέφαλος προετοιμάζεται και αναπτύσσεται καλύτερα λόγω των ανάλογων πλούσιων ερεθισμάτων που συναντάει, και εν τέλη χρησιμοποιεί αυτό το δυναμικό όταν έρθει η κατάλληλη ώρα για να 'επικοινωνήσει' καλύτερα. Σαν αυτό το παράδειγμα της συσχέτισης της ομιλίας και της μουσικής, η έρευνα της νευροεπιστήμης στην μουσική έχει να αναδείξει πολλά.
 
 -Υπάρχουν είδη μουσικής που δρούν πιο «ευεργετικά» από άλλα;

"Ευεργετικό" στον εγκέφαλο είναι συνήθως αυτό πρώτα από όλα που μας κάνει να νιώθουμε καλά. Οτιδήποτε αισθανόμαστε να μας πιέζει ψυχολογικά με απλά λογια, δεν κάνει καλό στον εγκέφαλο σε γενικές γραμμές. Από εκεί και πέρα όμως, υπάρχει καλή και κακή μουσική ανά περίπτωση και περιβάλλον. Ως χρυσός κανόνας μπορεί να αναφερθεί το ότι η καλύτερη μουσική ειναι αυτή που έχει τις πιο πολλές και 'καθαρές' πληροφορίες. Ακούγοντας πλούσια σε ερεθίσματα και περιεχόμενο μουσική – πολλά όργανα, σύνθετη δομή για παράδειγμα- ωθούμε τον εγκέφαλο στο να την αναλύσει περισσότερο, ενώ μπορούμε να την κατανοήσουμε εγκεφαλικά πιο εύκολα και τελικά η όλη διαδικασία να μας οφελήσει περισσότερο. Συνήθως ωστόσο, η απάντηση που ακούγεται σε αυτό το ερώτημα ειναι 'η κλασική μουσική'. Παρά ταύτα, ακόμη και αυτή ειναι υπό έρευνα ως προς την ευεργετικότητά της. Υπάρχει καλή μουσική για τον εγκέφαλο και στην τζαζ, και στην παραδοσιακή μουσική, ακόμη και στα πιο «ελαφριά» δείγματα μουσικού πολιτισμού...Όλα ειναι ερεθίσματα ενός λειτουργικού περιβάλλοντος και ο εγκέφαλος πρέπει να μαθαίνει να τα διαχειρίζεται όλα ξεχωριστά για να μπορεί να λειτουργήσει τελικά 'ευεργετικά' ως προς τον εαυτό του. 'Ευεργετικά' άλλωστε μπορεί να σημαίνει οτι θα πρέπει ο εγκέφαλος να μάθει να μπλοκάρει ένα ακουστικό ερέθισμα για το καλό του. Πώς θα το μάθει όμως να το κάνει αυτό αν δεν το αναλύσει; (...πάντα με μέτρο...)

-Μπορεί η μουσική να θεραπεύσει;

 Εξαρτάται πως εννοούμε την θεραπεία σε κάθε περίπτωση. Σίγουρα δεν έχουμε φτάσει σε σημείο όπου χρησιμοποιώντας τη μουσική να μεταστρέφουμε παθολογικά χαρακτηριστικά από το κακό στο καλό. Ωστόσο, μερικές φορές θεραπεία ειναι και η ποιοτική βελτίωση της ζωής ενός ατόμου. Η αλήθεια είναι οτι η κλινική χρήση της μουσικής σε αυτό το πλαίσιο έχει φτάσει σε σημείο να καταφέρνει απίστευτα αποτελέσματα. Ήδη χρησιμοποιείται επιτυχώς στη νόσο Αλτζχάιμερ, στη νόσο Πάρκισον, στις κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, στα άτομα με ειδικές ανάγκες και στα εγκεφαλικά έχοντας πραγματικά μεγάλη κλινική επιτυχία. Ωστόσο χρειάζεται σαφώς περαιτέρω έρευνα και ανοιχτό μυαλό για να εισέλθει ακόμη περισσότερο η μουσική ως εργαλείο στην κλινική καθημερινότητα και να φτάσει ίσως ακόμη και να θεραπεύσει.

 -Ποιά είναι η σημασία της μουσικής στην καθημερινότητά μας; 

θα έλεγα πως η μουσική ειναι τόσο σημαντική όσο το φαγητό και ο ύπνος. Μας κάνει βιολογικά τόσο καλό όσο και κακό αν δεν προσέξουμε ως προς τη σωστή χρήση της. Μας επηρεάζει βαθύτατα δομικά αλλά και λειτουργικά, και θα πρέπει να αρχίσουμε να καταλαβαίνουμε ότι η μουσική και η ενασχόληση με τους ήχους δεν ειναι απλά ένα πολιτισμικό γεγονός. Είναι ίσως ακόμη και εξελικτικό και υπάρχουν αρκετές έρευνες που συνηγορούν προς αυτήν την κατεύθυνση. Η κοινωνία μας δηλαδη εξαρτάται από την παρουσία της μουσικής και καλό θα ειναι στην απλή καθημερινότητά μας να προσπαθούμε να γινόμαστε καλύτεροι μέσω αυτής, ψυχολογικά αλλά και βιολογικά.

 -Ποιό είναι σήμερα το αντικείμενο των ερευνών σας; 

Αυτήν την στιγμή, στο εξωτερικό όπου και κυρίως αναπτύσσω το έργο μου, επικεντρώνω τις έρευνές μου στο πώς η μουσική και ο ήχος επηρεάζει συστηματικά την ανάπτυξη του εγκεφαλικού στελέχους στα νεογέννητα, και το τι ρόλο ακριβώς μπορεί να παίξει βιολογικά η εκπαιδευτική χρήση της πρωιμης μουσικής ενασχόλησης μέσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς. Γνωρίζουμε ότι η μουσική κάνει καλό από πολύ μικρή ηλικία, αλλά δεν γνωρίζουμε πώς ακριβώς να την χρησιμοποιήσουμε καλύτερα ως εργαλείο. Η κατανόηση αυτού ειναι ίσως και ο μεγαλεπίβολος ερευνητικός στόχος μου. Επίσης, διεξάγω έρευνες ως προς τις εγκεφαλικές λειτουργίες των συναισθηματων που προέρχονται από τη μουσική, και ευελπιστώ να συμμετέχω σε κάποιες ανάλογες με τις παραπάνω έρευνες και μέσα στην Ελλάδα. Ειδικά στη χώρα μας η δυσκολία σε αυτήν την περίπτωςη ειναι η σωστή χρήση και διάθεση των ανάλογων υλικοτεχνικών υποδομών που ήδη υπάρχουν, και όχι τόσο η απουσία γνώσης ή οι άνθρωποι. Συχνά λέω: δώστε μου έναν ηλεκτροεγκεφαλογράφο και αυτό φτάνει...Ελπίζω να συζητάμε σε λίγα χρόνια υπάρχουσες ανάλογες ερευνητικές προσπάθειες και μέσα στα σύνορα της Ελλάδας.

*Ο Δρ. Ευθύμης Παπατζίκης μελετά εκτενώς το πεδίο της βιοσυμπεριφορικής εξέλιξης του ανθρώπου μέσω της μουσικής και των ήχων. Σήμερα εργάζεται ως Μεταδιδακτορικός Ερευνητής στο Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο και στο Κέντρο Νευροεπιστημών της Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, ως ακαδημαϊκός συνεργάτης στο τμήμα Ειδικής Αγωγής του Metropolitan College/University of East London, και ως υπεύθυνος ανάπτυξης μουσικής εκπαίδευσης της Ισπανίας μέσω του Ιδρύματος Botin. Εχει ολοκληρώσει εκπαίδευση στην νευροεπιστήμη με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Έρευνας του Εγκεφάλου, και το John Hopkins University των ΗΠΑ, ενώ έχει λάβει βραβεία και κονδύλια από πολλούς φορείς μεταξύ των οποίων είναι και το Oppenheimer Foundation, η International Society for Music Education, και η Hellenic Medical Society of London.